LUFS là gì? Nên master to bao nhiêu cho Spotify, YouTube
"Master to bao nhiêu thì vừa?" là câu hỏi phổ biến nhất của người mới. Để trả lời, cần hiểu LUFS và cách các nền tảng nghe nhạc xử lý độ to.
LUFS là gì
LUFS (Loudness Units relative to Full Scale) là đơn vị đo độ to mà tai người cảm nhận, không chỉ là độ cao của sóng âm. Nó tính đến việc tai người nhạy với dải trung và cao hơn dải trầm, và lấy trung bình theo thời gian.
- Con số luôn âm. Càng gần 0 càng to: −8 LUFS to hơn −14 LUFS.
- Integrated LUFS là độ to trung bình cả bài, con số hay được nhắc nhất.
- 1 LU (Loudness Unit) tương đương 1 dB.
Vì sao không chỉ nhìn đỉnh sóng
Hai bài có cùng đỉnh 0 dB có thể to khác nhau rất nhiều. Một bài ballad với nhiều đoạn nhỏ sẽ nghe nhỏ hơn một bài trap bị nén chặt, dù đỉnh sóng bằng nhau. LUFS phản ánh đúng cảm giác "bài này to hay nhỏ" hơn.
Chuẩn hoá độ to trên nền tảng
Hầu hết nền tảng nghe nhạc tự hạ bài quá to xuống một mức chung để người nghe không phải chỉnh âm lượng giữa các bài. Mức tham khảo phổ biến:
| Nền tảng | Mức chuẩn hoá (khoảng) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Spotify | −14 LUFS | Người nghe có thể đổi sang mức "Lớn" (−11) hoặc "Nhỏ" (−19); bài nhỏ hơn có thể được nâng lên |
| YouTube | −14 LUFS | Chỉ hạ bài to hơn, không nâng bài nhỏ |
| Apple Music | −16 LUFS | Khi bật Sound Check |
| SoundCloud | Không chuẩn hoá cố định | Bài to hơn sẽ nghe to hơn |
Vậy có nên master đúng −14 LUFS?
Không bắt buộc. Thực tế, rap và trap thương mại thường được master to hơn. Khi MAST đo các bài rap Việt đã phát hành, khoảng 7 trên 10 bài to hơn −14 LUFS, bài ở giữa khoảng −11,5 LUFS, và những bài to nhất lên tới −7 đến −9 LUFS.
Khi lên Spotify, các bài to hơn bị hạ xuống khoảng −14 LUFS. Vậy master to có lợi gì? Câu trả lời nằm ở âm sắc: một bài được nén và limit mạnh có cảm giác dày, sát mặt, đúng chất trap. Còn nếu bạn đẩy to bằng mọi giá, bài sẽ bẹt, mất lực của kick và có thể bị rè.
Gợi ý cho người mới
- Phát hành rap, trap, drill: khoảng −9 đến −11 LUFS là vùng an toàn, nghe ngang các bài cùng thể loại mà chưa quá bẹt.
- R&B, bài nhẹ: −11 đến −13 LUFS giữ được nhiều nhịp thở hơn.
- Luôn để đỉnh thật (true peak) không quá −1 dBTP để tránh rè khi nền tảng nén sang AAC, MP3. Xem thêm bài True peak và clipping.
- Nhìn thêm LRA (dải động). Rap Việt đã phát hành có LRA từ khoảng 2,4 đến 11,6. Nếu bản master của bạn chỉ còn LRA dưới 2, rất có thể bài đã bị nén quá tay.
Đo LUFS ở đâu
Bạn có thể dùng plugin đo độ to miễn phí như Youlean Loudness Meter, hoặc tải bài lên MAST. Phần chẩn đoán hiện độ to, đỉnh thật, LRA và so bài của bạn với khoảng của rap Việt.